Οι μηχανικοί είναι υποχρεωμένοι να έχουν ολοκληρώσει την ηλεκτρονική υποβολή των απαραίτητων δικαιολογητικών έως τις 3 Νοεμβρίου 2019 για τις περιπτώσεις αυθαιρέτων που έχουν υπαχθεί στον προηγούμενο νόμο (Ν. 4178/2013) και οι οποίες δεν μεταφέρονται στον νέο νόμο (Ν. 4495/2017).

Περιθώριο έως την ερχόμενη Παρασκευή 10 Μαΐου 2019 έχουν στη διάθεσή τους οι ιδιοκτήτες αυθαιρέτων προκειμένου να πετύχουν έκπτωση 10% στη διαδικασία τακτοποίησής τους.

Σημειώνεται ότι η διαδικασία γίνεται ηλεκτρονικά, γι’ αυτό στο χρονικό περιθώριο που απομένει έως την Παρασκευή υπολογίζεται και η σημερινή μέρα. Ετσι, στην περίπτωση που δεν δοθεί νέα παράταση (σ.σ.: από το υπουργείο Περιβάλλοντος το θεωρούν σχεδόν απίθανο), όσοι από τους ιδιοκτήτες προχωρήσουν σε τακτοποίηση των αυθαιρέτων τους μέσα στους επόμενους έξι μήνες (αρχής γενομένης από τις 11 Μαΐου 2019), δηλαδή έως τον ερχόμενο Νοέμβριο, θα πληρώσουν πρόστιμα προσαυξημένα κατά 10%. Σημειώνεται ότι τα προαναφερόμενα προβλέπονται σε τροπολογία του υπουργείου Περιβάλλοντος που κατατέθηκε στο πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας, και το οποίο ψηφίστηκε τη Μ. Τρίτη.

Πότε αρχίζει η κατεδάφιση

Τυπικά, σύμφωνα με τα όσα ισχύουν σήμερα, ο νόμος για την τακτοποίηση αυθαιρέτων «λήγει» (εάν δεν δοθεί νέα παράταση) στις 9 Νοεμβρίου 2019. Αυτό σημαίνει ότι θα κατεδαφίζονται με συνοπτικές διαδικασίες όλα τα αυθαίρετα κτίσματα και κατασκευές που θα εντοπίζονται από τους ελεγκτές δόμησης. Με βάση τα όσα προβλέπονται από την τροπολογία, παρέχεται μείωση του προστίμου τακτοποίησης κατά 20% για τις περιπτώσεις αυθαιρέτων σε παραδοσιακούς οικισμούς και προστατευόμενες περιοχές, όπως αυτές επανακαθορίζονται, με καταληκτική ημερομηνία υπαγωγής την 8η Νοεμβρίου 2019.

Επιπλέον, οι μηχανικοί είναι υποχρεωμένοι να έχουν ολοκληρώσει την ηλεκτρονική υποβολή των απαραίτητων δικαιολογητικών έως τις 3 Νοεμβρίου 2019 για τις περιπτώσεις αυθαιρέτων που έχουν υπαχθεί στον προηγούμενο νόμο (Ν. 4178/2013) και οι οποίες δεν μεταφέρονται στον νέο νόμο (Ν. 4495/2017).

Σε ό,τι αφορά την τακτοποίηση αυθαιρέτων – αλλά και περιβαλλοντικών παραβάσεων – σε αρχαιολογικούς χώρους, προβλέπεται η υποβολή δήλωσης υπαγωγής. Στη συνέχεια, έπειτα από αίτηση του ενδιαφερομένου, γνωμοδοτεί το αρμόδιο όργανο ή υπηρεσία του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού με την έκδοση σχετικής διοικητικής πράξης για το αν η υπαγωγή αυτή προκαλεί ή όχι άμεση ή έμμεση βλάβη στο πολιτιστικό αγαθό.

Ο διαμεσολαβητής

Με το νέο σκηνικό που διαμορφώνεται με την κατάθεση της τροπολογίας, αν υπάρχει διαφωνία μεταξύ ιδιοκτήτη ακινήτου και ελεγκτή δόμησης κατά τη διαδικασία ελέγχου, τότε ο πρώτος έχει τη δυνατότητα να ζητήσει από το αρμόδιο γραφείο του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΤΕΕ) τον ορισμό διαμεσολαβητή για την εξέταση της υπόθεσης και την επίλυση της διαφωνίας.

Οι πέντε άξονες του νόμου

1. Ρύθμιση με 100 δόσεις

Σε 100 δόσεις μπορεί πλέον να γίνεται η ρύθμιση για την τακτοποίηση των αυθαιρέτων. Παράλληλα, δίνεται υπό προϋποθέσεις η δυνατότητα τακτοποίησης ακινήτων που κρίθηκαν αυθαίρετα με αμετάκλητη δικαστική απόφαση. Πρόκειται για κτίρια των οποίων η οικοδομική άδεια, μεταξύ άλλων, «εκδόθηκε κατ’ εφαρμογή κανόνων δικαίου που δεν ίσχυαν».

2. Άνεργοι και θωρακισμένα έναντι σεισμών κτίρια

Σύμφωνα με τα όσα προβλέπονται, οι μακροχρόνια άνεργοι θα καταβάλουν το 30% των προστίμων και οι δικαιούχοι του προγράμματος κοινωνικής αλληλεγγύης το 20%. Επιπλέον, εάν ολοκληρωθούν οι εργασίες στατικής επάρκειας, προβλέπεται μείωση προστίμων κατά 30% σε περιοχές σεισμικής επικινδυνότητας 1 (Μακεδονία και Θράκη). Κατά 50% σε περιοχές σεισμικής επικινδυνότητας 2 (Αττική, Δωδεκάνησα και Αν. Αιγαίο) και κατά 60% σε περιοχές σεισμικής επικινδυνότητας 3 (νησιά Ιονίου).

3. Ενεργειακά αναβαθμισμένα κτίσματα

Σε όσα αυθαίρετα κτίρια έχουν γίνει εργασίες ενεργειακής αναβάθμισης προβλέπεται μείωση των προστίμων από 30% έως 50% ανάλογα με τα τετραγωνικά. Ειδικότερα μείωση 50% για υπερβάσεις έως 250 τ.μ. σε οριζόντιες ή κάθετες ιδιοκτησίες με χρήση κατοικίας και έως 500 τ.μ. σε οριζόντιες ή κάθετες ιδιοκτησίες με άλλες χρήσεις εκτός της κατοικίας. Και 30% έκπτωση για υπερβάσεις άνω των προαναφερόμενων περιπτώσεων.

4. Πρόστιμα ανάλογα με τον τρόπο πληρωμής

Οσοι από τους ιδιοκτήτες αυθαιρέτων πληρώνουν εφάπαξ το πρόστιμο θα έχουν μείωση 20%. Οι ιδιοκτήτες που θα καταβάλουν το 30% του προστίμου θα έχουν έκπτωση 10%.

Στο μεταξύ, με βάση τα όσα ισχύουν μειώνονται τα πρόστιμα για τα κτίσματα που δεν διαθέτουν οικοδομική άδεια αλλά έχουν υπερβάσεις μικρότερες από 100 έως 500 τ.μ. Το ίδιο ισχύει και για τις αυθαίρετες κατασκευές που ανεγέρθηκαν μεταξύ 1983-1993, ενώ εξακολουθούν να ισχύουν οι απαγορεύσεις υπαγωγής των αυθαιρέτων που βρίσκονται σε αιγιαλό, δάση, ρέματα, κοινόχρηστους και αρχαιολογικούς χώρους.

5. Τα παράβολα

Το ύψος των παραβόλων διαμορφώνεται ως εξής:

έως 10 τ.μ., 250 ευρώ
άνω των 100 έως 500 τ.μ., 500 ευρώ
άνω των 500 έως και 2.000 τ.μ., 1.000 ευρώ
άνω των 2.000 τ.μ. και έως 5.000 τ.μ., 4.000 ευρώ
Το παράβολο παραμένει το ίδιο (10.000 ευρώ) για τα αυθαίρετα κτίσματα μεγαλύτερα των 5.000 τ.μ.

Η ακτινογραφία των τακτοποιημένων και υπό τακτοποίηση

Σύμφωνα με τα στοιχεία (από τον περασμένο Απρίλιο) του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ) από τη διαδικασία τακτοποίησης αυθαιρέτων έχουν εισπραχθεί γύρω στα 2,2 δισ. ευρώ. Την ίδια ώρα, από τα στοιχεία που έχουν κατοχυρωθεί στο πληροφοριακό σύστημα του ΤΕΕ, προκύπτει ότι το 25% των κτισμάτων που τακτοποιήθηκαν (ή έχουν μπει στη διαδικασία τακτοποίησης) δεν έχουν καμία οικοδομική άδεια, ενώ το 75% αφορά αυθαιρεσίες με οικοδομική άδεια. Εξαιτίας της πρόβλεψης του νόμου περί τακτοποίησης αυθαιρέτων να επιβαρύνονται όσα αυθαίρετα δεν έχουν καμία (προηγούμενη) έκδοση άδειας, τα αντίστοιχα ποσοστά επιβαρύνουν τις αντίστοιχες δηλώσεις.

Έτσι, σε κτίσματα χωρίς οικοδομική άδεια αντιστοιχεί το 28% των προστίμων, ενώ κτίσματα με οικοδομική άδεια περίπου το 72%. Από το σύνολο των έως τώρα επεξεργασμένων στοιχείων προκύπτει ότι το 30% των δηλώσεων αφορούν ακίνητα εκτός σχεδίου και το 70% ακίνητα εντός σχεδίου.

«Παράθυρο» για νομιμοποίηση αυθαιρέτων, τα οποία έχουν κριθεί αυθαίρετα με αμετάκλητη δικαστική απόφαση, περιλαμβάνει το νομοσχέδιο «Έλεγχος και προστασία του δομημένου περιβάλλοντος», το οποίο εισήχθη χθες Τρίτη στην Ολομέλεια της Βουλής προς συζήτηση και ψήφιση.

Ειδικότερα, για πρώτη φορά προβλέπεται, κατ΄ εξαίρεση, η υπαγωγή σε ρυθμίσεις τακτοποίησης αυθαιρέτων, εκείνων των κτισμάτων, των οποίων οι οικοδομικές άδειες ή και οι αναθεωρήσεις τους ακυρώθηκαν μεν με αμετάκλητη απόφαση του αρμόδιου διοικητικού δικαστηρίου, αλλά χωρίς να έχουν υποβληθεί για την έκδοσή τους ψευδή ή αναληθή στοιχεία. Ουσιαστικά αφορά περιπτώσεις αυθαιρέτων των οποίων η οικοδομική άδεια ή η αναθεώρησή της:

– είχε νόμιμο έρεισμα σε κανονιστικές διατάξεις οι οποίες κρίθηκαν αντίθετες σε υπέρτερης ισχύος κανόνα δικαίου,

– εκδόθηκε κατ΄ εφαρμογή κανόνων δικαίου που δεν ίσχυαν

– δεν παραβιάζει τις κείμενες κατά τον χρόνο έκδοσή της, ουσιαστικές διατάξεις ή τις ισχύουσες.

Επίσης, στον νέο νόμο θα μπορούν να υπαχθούν και κατεδαφιστέα αυθαίρετα, στην περίπτωση που η διαπιστωθείσα πλημμέλεια της οικοδομικής άδειας ή της αναθεώρησής της συνίσταται σε παράλειψη της πολεοδομικής υπηρεσίας. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις μάλιστα, θα καταβάλλεται μόνον το παράβολο και δεν θα επιβάλλεται οποιοδήποτε πρόστιμο.

Όποιος αυτοβούλως κατεδαφίζει ανταμείβεται

Πρόστιμο μόλις 500 ευρώ θα κληθούν να καταβάλλουν όσοι έχτισαν αυθαίρετο μετά τις 28 Ιουλίου 2011 (ημερομηνία που οι τελευταίοι νόμοι για τα αυθαίρετα έχουν θέσει ως «κόκκινη γραμμή» για τη δυνατότητα νομιμοποίησής τους), υπό την προϋπόθεση ότι οι ιδιοκτήτες τους θα έχουν ενημερώσει με υπεύθυνη δήλωση το Τοπικό Παρατηρητήριο ότι θα προχωρήσουν σε κατεδάφιση (ή αποκατάσταση) της αυθαιρεσίας. Η κατεδάφιση θα πρέπει να γίνει εντός 30 ημερών από τη σύνταξη της έκθεσης αυτοψίας (με τις αυθαιρεσίες του κτίσματος) που έχει κάνει η αρμόδια αρχή.

Επίσης, σε αυθαίρετο για το οποίο μπορεί να εκδοθεί οικοδομική άδεια, ο ιδιοκτήτης του μπορεί να προβεί σε νομιμοποίηση των αυθαίρετων κατασκευών, ενώ του επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με το 20% του προστίμου ανέγερσης που προβλέπει η έκθεση αυτοψίας και πρόστιμο διατήρησης από τη διαπίστωση των αυθαιρεσιών έως την ημερομηνία έκδοσης της οικοδομικής άδειας. Για βιομηχανικά κτίρια, το κονδύλι για τη νομιμοποίηση αυθαιρεσιών μειώνεται έτι περαιτέρω από το 20% του προστίμου που προβλέπεται σήμερα στο 10%, εφόσον βρίσκονται σε περιοχή όπου μπορεί να εκδοθεί οικοδομική άδεια.

Μειώσεις στα παράβολα

Σε όλες τις περιπτώσεις (εκτός από μία) τα παράβολα μειώνονται στο μισό. Ειδικότερα:

a) 250 ευρώ για αυθαίρετη κατασκευή / χρήση μέχρι 100 τ.μ.
b) 500 ευρώ για κτίριο/χρήση άνω των 100 τ. μ. και μέχρι 500 τ.μ.
c) 1.000 ευρώ για κτίριο/χρήση άνω των 500 τ. μ. και μέχρι 2.000 τ.μ.
d) 4. 000 ευρώ για κτίριο/χρήση άνω των 2.000 τ. μ. και μέχρι 5.000 τ.μ.
e) 10.000 ευρώ για κτίριο/χρήση μεγαλύτερα των 5000 τ.μ.

Μείωση του ενιαίου ειδικού προστίμου σε ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού

α) Εξακολουθούν να ισχύουν μειώσεις:

1. για ΑΜΕΑ. Καταβάλλουν 15%-20% του προστίμου ανάλογα με το ποσοστό αναπηρίας (για 80% και 67%) και το εισόδημα (με ατομικό εισόδημα έως 40.000 ευρώ ή οικογενειακό εισόδημα έως 60.000 ευρώ για την πρώτη περίπτωση και 18.000 ή 24.000 ευρώ αντίστοιχα για τη δεύτερη περίπτωση).
2. για παλιννοστούντες ομογενείς και πολύτεκνους. Καταβάλουν 20% του προστίμου οι πρώτοι και 20%-50% οι δεύτεροι, ανάλογα με την περίπτωση:
– Τρίτεκνοι με ατομικό εισόδημα έως 25.000 ευρώ ή οικογενειακό εισόδημα έως 40.000 ευρώ, καταβάλλουν 30% του προστίμου. Οι διατάξεις αυτές εφαρμόζονται και για τις μονογονεϊκές οικογένειες.
– Πολύτεκνοι με ατομικό εισόδημα έως 40.000 ευρώ ή οικογενειακό εισόδημα έως 80.000 ευρώ, καταβάλλουν 20% του προστίμου. Πολύτεκνοι με δευτερεύουσα κατοικία (επιφάνεια μικρότερη των 80 τ. μ.), καταβάλλουν 50% του προστίμου.

β) Διευρύνονται τα κοινωνικά κριτήρια:

– σε μακροχρόνια ανέργους που καταβάλουν το 30% του προστίμου
– σε δικαιούχους επιδόματος κοινωνικής αλληλεγγύης που καταβάλουν το 20% του προστίμου.

Σημαντική και για τις δύο ομάδες είναι η απόφαση για διετή αναστολή καταβολής των δόσεων.

Κι άλλες μειώσεις των προστίμων

α) επιπλέον κατά 20% εάν η αυθαίρετη κατασκευή ή χρήση υπαχθεί μέσα στο πρώτο εξάμηνο από τη ψήφιση του νομοσχεδίου,
β) επιπλέον κατά 10% εάν υπαχθεί μέσα στο δεύτερο εξάμηνο από τη ψήφιση του νομοσχεδίου,
γ) επιπλέον κατά 10% εφόσον υποβληθεί η μελέτη στατικής επάρκειας ταυτόχρονα με τη δήλωση υπαγωγής.

Πρόστιμο στο μισό

Εάν για την υπαγωγή αυθαίρετων ολοκληρωθούν οι προβλεπόμενες εργασίες προσαρμογής με βάση την απόφαση της Επιτροπής Ελέγχου Αυθαίρετων Κατασκευών ή την απόφαση του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής (ή του Περιφερειακού Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής ή του Κεντρικού Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής) για τις αυθαίρετες κατασκευές ή χρήσεις σε διατηρητέα κτίρια, τότε το ενιαίο ειδικό πρόστιμο μειώνεται κατά το κόστος των εργασιών προσαρμογής και μέχρι 50% αυτού, εξαιρούμενου του παραβόλου εφόσον προσκομιστεί βεβαίωση της Επιτροπής ή των Συμβουλίων ότι οι εργασίες προσαρμογής υλοποιήθηκαν προσηκόντως.

Έκπτωση με τη στατική ενίσχυση κατασκευών

Εάν για την υπαγωγή αυθαίρετων ολοκληρωθούν οι προβλεπόμενες εργασίες στατικής ενίσχυσης με την εκπόνηση στατικής μελέτης, το ενιαίο ειδικό πρόστιμο μειώνεται κατά:
α) 60% σε περιοχές σεισμικής επικινδυνότητας 3,
β) 50% σε περιοχές σεισμικής επικινδυνότητας 2,
γ) 30% σε περιοχές σεισμικής επικινδυνότητας 1.

Και άλλες μειώσεις

– Μείωση 30% με 50% (ανάλογα με τα τετραγωνικά) θα ισχύσει για κτίσματα που ολοκλήρωσαν την ενεργειακή αναβάθμιση.
– Έκπτωση 20% προβλέπεται για όσους πληρώσουν εφάπαξ και 10% για όσους καταβάλουν το 30% του προστίμου.
Επίσης, μειώνονται, τα πρόστιμα για:
– τα κτίσματα που δεν έχουν οικοδομική άδεια, αλλά έχουν υπερβάσεις δόμησης μικρότερες από 100 έως 500 τ. μ.
– αυθαίρετες κατοικίες που έχουν κατασκευασθεί μεταξύ 1983-1993
– αυθαίρετα σε περιοχές εκτός σχεδίου και στις οποίες εκκρεμεί η έγκριση πολεοδομικής μελέτης
– αυθαίρετα υπόγεια – εσωτερικούς εξώστες (πατάρια) – σοφίτες
– στάσιμους οικισμούς κάτω των 500 κατοίκων που δεν είναι παραλιακοί και κοντά σε χιονοδρομικά κέντρα και που έχουν κατασκευασθεί πριν από το 1993

Επιπλέον, δίνεται η δυνατότητα να μειωθεί κατά 20% η οφειλόμενη εισφορά ενός ιδιοκτήτη ακινήτου – για ακίνητα που μπαίνουν στο σχέδιο πόλης.

Μείωση προστίμου δεν ισχύει εφόσον, πριν από την ημερομηνία υπαγωγής, εντοπιστούν οι αυθαίρετες κατασκευές ή οι αλλαγές χρήσης από το αρμόδιο Παρατηρητήριο. Στην περίπτωση αυτή, το ενιαίο ειδικό πρόστιμο αυξάνεται σε κάθε περίπτωση κατά 20%.

Αυξήσεις προστίμων

Το ενιαίο ειδικό πρόστιμο αυξάνεται:

α) κατά 10%, αν η αυθαίρετη κατασκευή ή χρήση υπαχθεί στις διατάξεις του παρόντος το τρίτο εξάμηνο από τη ψήφιση του παρόντος
β) κατά 20%, αν η αυθαίρετη κατασκευή ή χρήση υπαχθεί στις διατάξεις του παρόντος το τέταρτο εξάμηνο από τη ψήφιση του παρόντος
γ) κατά 10%, αν η αυθαίρετη κατασκευή ή χρήση ευρίσκεται σε περιοχές προστασίας για τις οποίες έχουν εκδοθεί και ισχύουν προεδρικά διατάγματα καθορισμού όρων δόμησης.

Εξακολουθούν να ισχύουν οι απαγορεύσεις για υπαγωγή στις ρυθμίσεις όσων αυθαιρέτων βρίσκονται σε αιγιαλούς, δάση, ρέματα, κοινόχρηστους χώρους, αρχαιολογικούς χώρους κ.λπ.

HP/17.115/Πηγή : www.b2green.gr , Αρθρογράφος Τράτσα Μάχη