Η κτηματογράφηση για τη δημιουργία του κτηματολογίου, όπως γνωρίζουν οι πολίτες, έχει επεκταθεί πλέον στο σύνολο σχεδόν της χώρας. Οι πολίτες καλούνται να υποβάλουν δηλώσεις ιδιοκτησίας, σε περιοχές κυρίως αγροτικές, και στις οποίες, σε αρκετές περιπτώσεις, καθίσταται δύσκολη η συγκέντρωση των απαραίτητων εγγράφων, που πρέπει να υποβληθούν με τη δήλωσή τους. Προκειμένου οι πολίτες να διευκολυνθούν, δίνονται στη συνέχεια διευκρινίσεις σχετικά με τα σημαντικότερα ζητήματα, που ενδεχομένως αντιμετωπίζουν, ώστε να υποβάλουν εγκαίρως τη δήλωσή τους.

Δήλωση δικαιωμάτων με αιτία κτήσης κληρονομιά

Οι δικαιούχοι που έχουν αποκτήσει με κληρονομιά από τους προγόνους τους ακίνητα για τα οποία δεν έχουν συντάξει και μεταγράψει πράξη αποδοχής κληρονομιάς οι ίδιοι ή και οι γονείς τους, μπορούν να υποβάλουν δήλωση στο κτηματολόγιο, συνυποβάλλοντας τα έγγραφα με τα οποία στοιχειοθετείται το κληρονομικό τους δικαίωμα, ακόμα και πριν τη σύνταξη της πράξης αποδοχής κληρονομιάς.

• ληξιαρχική πράξη θανάτου,
• πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών,
• πιστοποιητικό περί μη αποποίησης,
• ο τίτλος κτήσης του αποβιώσαντος, εφόσον υφίσταται, και
• στην περίπτωση που υπάρχει διαθήκη, αντίγραφο της δημοσιευμένης διαθήκης και πιστοποιητικό περί μη δημοσίευσης άλλης διαθήκης, ή στην περίπτωση που δεν υπάρχει διαθήκη, πιστοποιητικό περί μη δημοσίευσης διαθήκης.

Ποια είναι τα «έξτρα» δικαιολογητικά;

Πέρα από τα βασικά δικαιολογητικά που απαιτείται να υποβληθούν κατά την Κτηματογράφηση, υπάρχουν ειδικές περιπτώσεις για τις οποίες χρειάζεται να προσκομιστούν περαιτέρω έγγραφα στο Κτηματολόγιο.

Μεταξύ άλλων, τέτοιες περιπτώσεις είναι όταν το ακίνητο έχει αποκτηθεί με διαφορετικούς τίτλους, όταν η δήλωση αφορά γειτονικά ακίνητα, όταν πρόκειται για ακίνητο από κληρονομιά και όταν έχει προηγηθεί έκτακτη χρησικτησία.

Ακίνητα με διαφορετικούς τίτλους στο Κτηματολόγιο

Σύμφωνα με το Ελληνικό Κτηματολόγιο -που αυτές τις ημέρες ετοιμάζει τα ειδοποιητήρια για την προανάρτηση- αν κάποιος έχει αποκτήσει δικαίωμα (π.χ. κυριότητα) σε ένα ακίνητο με διαφορετικούς τίτλους (λ.χ. το 25% με δωρεά, το 30% με γονική παροχή και το 45% με αγορά), τότε θα πρέπει να καταθέσει όλους τους τίτλους. Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται να συμπληρωθούν τα σχετικά πεδία στην ενότητα «ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ»

Ιδιοκτησία γειτονικών ακινήτων

Εάν ένας ιδιοκτήτης έχει γειτονικά ακίνητα, τότε θα τα δηλώσει ως ενιαίο ακίνητο στο Κτηματολόγιο μόνον εάν η συνένωση προκύπτει από πράξη (π.χ. συμβολαιογραφική), η οποία έχει μεταγραφεί.

Σε κάθε άλλη περίπτωση θα υποβάλει δήλωση για κάθε ακίνητο ξεχωριστά και θα επισυνάψει τον αντίστοιχο τίτλο για κάθε ακίνητο.

Φάκελος «Κληρονομιά»

Για τα δικαιώματα του εκάστοτε ακινήτου που αποκτώνται μέσω κληρονομιάς, υπάρχουν δυο ξεχωριστές περιπτώσεις:

1) Κληρονομιά με διαθήκη

Αν το ακίνητο έχει περιέλθει στην κυριότητα του δηλούντος με διαθήκη τότε υποβάλλονται υποχρεωτικά τα εξής έγγραφα:

• ο τίτλος του κληρονομούμενου
• ληξιαρχική πράξη θανάτου
• αντίγραφο της δημοσιευμένης διαθήκης
• πιστοποιητικό περί μη δημοσιεύσεως άλλης διαθήκης και
• πιστοποιητικό περί μη αποποιήσεως της κληρονομιάς

2) Κληρονομιά χωρίς διαθήκη

Αν πρόκειται για κληρονομιά για την οποία δεν υπάρχει σχετική διαθήκη τότε υποβάλλονται υποχρεωτικά τα εξής έγγραφα:

• ο τίτλος του κληρονομούμενου
• ληξιαρχική πράξη θανάτου
• πιστοποιητικό ευγγυτέρων συγγενών
• πιστοποιητικό περί μη δημοσιεύσεως διαθήκης
• πιστοποιητικό περί μη αποποιήσεως κληρονομιάς

Έκτακτη χρησικτησία και Κτηματολόγιο

Σύμφωνα με το Ελληνικό Κτηματολόγιο, σε περίπτωση που κάποιος έχει αποκτήσει δικαίωμα με έκτακτη χρησικτησία, θα πρέπει να καταθέσει τη σχετική τελεσίδικη δικαστική απόφαση (εφόσον υπάρχει) ή θα πρέπει να υποβάλει έγγραφα από το συνδυασμό των οποίων αποδεικνύεται η 20ετής νομή και κατοχή του ακινήτου.

Έγγραφα που κατά συνδυασμό λαμβάνονται υπ’ όψιν είναι τα εξής:

• λογαριασμοί ΔΕΗ, ΟΤΕ, εταιρειών ύδρευσης κ.ό.κ.
• μισθωτήρια
• αποδεικτικά επιδότησης
• συμβολαιογραφική πράξη αναγνώρισης ορίων
• έγγραφα υποθηκών και λοιπών βαρών επί του ακινήτου
• συμβόλαια γειτονικών ιδιοκτητών που αναφέρουν τον δηλούντα ως κύριο του ακινήτου

Για την περίπτωση της έκτακτης χρησικτησίας για τη δήλωση στο Κτηματολόγιο είναι υποχρεωτικά τα εξής:

• Η επισύναψη τοπογραφικού διαγράμματος (εκτός αν η θέση και τα όρια του γεωτεμαχίου μπορούν να προσδιοριστούν επακριβώς στον ψηφιακό χάρτη της περιοχής-
• Ενα από τα προσκομιζόμενα έγγραφα να αποτελεί το Ε9 που περιλαμβάνει το δηλούμενο ακίνητο.

Στο 7% η μέση συμμετοχή των πολιτών στην τελευταία γενιά κτηματογράφησης

Ως «κλειδί» αναμένεται ότι θα λειτουργήσει το Ε9 (δήλωση στοιχείων ακινήτων) για όσους κατοχυρώσουν τα ιδιοκτησιακά τους δικαιώματα στο Κτηματολόγιο μέσω χρησικτησίας. Και όπως διαφαίνεται αφορά την πλειονότητα των πολιτών που προσέρχονται στα κτηματολογικά γραφεία κατά τη νέα και τελική φάση κτηματογράφησης (ΚΤΙΜΑ 16) για το 43% των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων της χώρας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε χθες η Διοίκηση του Κτηματολογίου, παρουσία και του υφυπουργού Περιβάλλοντος κ. Γιώργου Δημαρά, περισσότερα από τα δύο τρίτα των 16,5 εκατ. δικαιωμάτων που περιλαμβάνει το ΚΤΙΜΑ 16 αφορούν σε αγροτικές περιοχές.

Η εμπειρία από παλαιότερα προγράμματα κτηματογράφησης έχει δείξει ότι στις αγροτικές περιοχές τα ποσοστά χρησικτησίας είναι ιδιαιτέρως υψηλά, εκτός από τις περιοχές όπου έχουν γίνει αναδασμοί, οπότε υφίστανται κτηματολογικοί πίνακες.  Δεν είναι τυχαίο ότι, κατά μέσο όρο, στις 21 μελέτες κτηματογράφησης που «τρέχουν» από τον περασμένο Νοέμβριο έχουν γίνει μόνο 700.000 δηλώσεις πολιτών (στοιχεία έως τις 15 Μαρτίου) εκ των οποίων το 13% ηλεκτρονικά. Κι αυτό διότι, όπως εξήγησε ο πρόεδρος του Ελληνικού Κτηματολογίου κ. Βύρων Νάκος, η πλειονότητα των πολιτών σε αυτές τις περιοχές δεν διαθέτει τίτλους ιδιοκτησίας. Συνολικά εκτιμάται ότι η μέση συμμετοχή στις 21 συμβάσεις για το «ΚΤΙΜΑ 16»  φτάνει περίπου στο 7%.

Σύμφωνα με την διευθύνουσα σύμβουλο της «Ελληνικό Κτηματολόγιο» κ. Χριστίνα Κλωνάρη, όποιος έχει αποκτήσει δικαίωμα με έκτακτη χρησικτησία και δεν έχει «τακτοποιημένα» χαρτιά,  θα πρέπει να καταθέσει (εάν έχει) τελεσίδικη δικαστική απόφαση, ή θα πρέπει να υποβάλλει έγγραφα που να αποδεικνύουν την 20ετή νομή και κατοχή του ακινήτου. Ανάμεσα σε αυτά είναι και το Ε9 στο οποίο φαίνεται ότι το ακίνητο δηλωνόταν.

Μάλιστα, υπάρχουν σκέψεις της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας – σε συνεννόηση με το Υπουργείο Οικονομικών – να γίνει περαιτέρω αξιοποίηση του Ε9 υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα θίγονται τα προσωπικά δεδομένα των πολιτών.

Το σκεπτικό είναι να επεκταθεί η χρήση της δήλωσης περιουσιακής κατάστασης στην περίπτωση που οι υπηρεσίες του Κτηματολογίου διαπιστώσουν ότι η κτηματογράφηση δεν προχωρά.

Ήδη οι μελετητές έχουν καταθέσει συγκεκριμένη πρόταση ώστε να μπορεί να γίνεται επιβεβαίωση στοιχείων μέσω του TAXIS. Ειδικότερα, προτείνουν να μπει στη δήλωση εισοδήματος ένα κουτάκι, στο οποίο ο πολίτης θα κάνει τσεκ εάν συναινεί με τη χρήση του Ε9 από το «Ελληνικό Κτηματολόγιο».

Σε κάθε περίπτωση, όπως ανέφερε η διευθύνουσα σύμβουλος της «Ελληνικό Κτηματολόγιο» κ. Χριστίνα Κλωνάρη  το E9 μπορεί να λειτουργήσει ως «planΒ» ώστε να σταλούν ειδοποιητήρια σε όσους δεν έχουν δηλώσει τα ακίνητά τους.  Άλλωστε, το πάντρεμα των δύο συστημάτων (του TAXIS και του Κτηματολογίου) προβλεπόταν ήδη από παλαιότερο νόμο.

Οι πολίτες που δεν διαθέτουν τίτλους θα πρέπει να προσκομίσουν οπωσδήποτε τοπογραφικό διάγραμμα (εκτός εάν η θέση και τα όρια του γεωτεμαχίου μπορούν να προσδιοριστούν επακριβώς στον ψηφιακό χάρτη) και το Ε9. Επίσης, εάν δεν διαθέτουν τελεσίδικη δικαστική απόφαση θα πρέπει να υποβάλουν έγγραφα από τον συνδυασμό των οποίων να αποδεικνύεται η 20ετής νομή και κατοχή του ακινήτου (π.χ. λογαριασμοί ΔΕΚΟ, μισθωτήρια, αποδεικτικά επιδότησης, συμβολαιογραφική πράξη αναγνώρισης ορίων, έγγραφα υποθηκών και άλλων βαρών επί του ακινήτου κλπ).  Γίνονται επίσης δεκτά και συμβόλαιαόμορων οικοπέδων, των οποίων οι ιδιοκτήτες αναγνωρίζουν τον πολίτη που θέλει να κάνει χρήση έκτακτης χρησικτησίας ως ιδιοκτήτη του διπλανού ακινήτου. Επίσης, μπορεί να προσκομιστεί ένορκη βεβαίωση από συμβολαιογράφο.

Μια εβδομάδα λειτουργίας του γραφείου στο Γαλάτσι

Εδώ και μια εβδομάδα λειτουργεί το Κεντρικό Γραφείο Κτηματογράφησης στα Ολυμπιακά Ακίνητα Γαλατσίου (Λεωφόρος Βεϊκου 137), στο οποίο εξυπηρετούνται κάτοικοι της Αττικής, οι οποίοι έχουν περιουσία στις περιοχές της Ηπείρου, της Θεσσαλίας, των Ιονίων Νήσων, της Δυτικής Ελλάδας, της Στερεάς Ελλάδας, της Πελοποννήσου, των νησιών του Βορείου και Νοτίου Αιγαίου και της Κρήτης.

Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε χθες ο πρόεδρος του Ελληνικού Κτηματολογίου, οι μελετητές που έχουν εγκατασταθεί στα γραφεία του Γαλατσίου έχουν εξυπηρετήσει, από την περασμένη Τρίτη, χιλιάδες πολίτες, εκ των οποίων 4.200 έχουν περαιώσει τη διαδικασία. Συνολικά έχουν δηλωθεί 7.834 δικαιώματα.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται να ξεκινήσει η συλλογή δηλώσεων στις περιοχές «Ζακύνθου, Κεφαλονιάς, Ιθάκης», Δυτικής Αττικής και νήσων (Σπέτσες, Ύδρα, Πόρος, Κύθηρα, Αντικύθηρα) και «Λήμνου – Λέσβου». Όσο για την πολυτάραχη κτηματογράφηση του Δήμου Αθηναίων (είχε ξεκινήσει το 2008), η προανάρτηση αναμένεται στα μέσα Απριλίου.

Άγνωστο παραμένει ακόμη πότε θα γίνει η ανάθεση των πέντε συμβάσεων για το 7% των δικαιωμάτων της χώρας για τις οποίες υπάρχουν δικαστικές εμπλοκές μεταξύ των συμμετεχόντων. Αφορούν τα υπόλοιπα τμήματα Θεσπρωτίας και Κέρκυρας, Κυκλάδων (Ανδρος, Τήνος, Μύκονος, Πάρος, Νάξος, Σαντορίνη, Μήλος, Κέα Κύθνος), Ρεθύμνου, Χανίων και μία από τις δύο συμβάσεις της Περιφερειακής Ενότητας Ηρακλείου.

Η απουσία τίτλων ιδιοκτησίας δείχνει να είναι το μεγάλο «αγκάθι» της τέταρτης και τελευταίας γενιάς κτηματογράφησης. Τα 10,3 εκατ. από τα 16,5 εκατ. δικαιώματα που πρέπει να καταγραφούν, αφορούν αγροτικές περιοχές όπου υπάρχουν πολύ υψηλά ποσοστά χρησικτησίας. Η εταιρεία «Ελληνικό Κτηματολόγιο» επισημαίνει ότι δεν πρόκειται να αποδοθούν τίτλοι χωρίς καθόλου δικαιολογητικά, ζητώντας από τους πολίτες να καταθέσουν ένα συνδυασμό στοιχείων που να πιστοποιούν τo δικαίωμά τους σε κάποιο ακίνητο.

«Τα προβλήματα αρχίζουν όταν δεν υπάρχουν συμβόλαια», ανέφερε χθες ο πρόεδρος της «Ελληνικό Κτηματολόγιο», Βύρων Νάκος. «Στην περίπτωση αυτή, πρέπει να γίνει επίκληση χρησικτησίας. Το ποσοστό των χρησικτησιών αναμένεται να είναι μεγάλο, επειδή σε πολλές αγροτικές περιοχές τα οικόπεδα μεταβιβάζονται με “λόγο”. Είναι ένα από τα πράγματα που πρέπει κάποτε να αφήσουμε πίσω».

Οι υπεύθυνοι της «Ελληνικό Κτηματολόγιο», ωστόσο, επισήμαναν ότι η διαδικασία κτηματογράφησης έχει δικλίδες ασφαλείας και δεν πρόκειται να γίνονται δεκτές δηλώσεις χωρίς κανένα αποδεικτικό. «Ζητούμε τουλάχιστον δύο στοιχεία. Τέτοια μπορούν να είναι η δήλωση ενός ακινήτου στο Ε9, μια ένορκη βεβαίωση, η περιγραφή της γειτνίασης από συμβόλαια γειτονικών οικοπέδων, ένας λογαριασμός οργανισμού κοινής ωφελείας», ανέφερε χθες ο κ. Νάκος.

Τι πρέπει, λοιπόν, να κάνουν οι πολίτες αγροτικών περιοχών που δεν διαθέτουν τίτλους; Κατ’ αρχάς, η ύπαρξη τοπογραφικού διαγράμματος είναι υποχρεωτική για όσους θα επικαλεστούν χρησικτησία, επομένως οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να απευθυνθούν άμεσα σε τοπογράφο. Από εκεί και έπειτα, για τη θεμελίωση έκτακτης χρησικτησίας ο πολίτης πρέπει να προσκομίσει οτιδήποτε μπορεί να αποδείξει τη νομή του ακινήτου για 20 χρόνια. Για παράδειγμα, τη δήλωσή του στο Ε9, υποθήκες ή βάρη, έγγραφα χορήγησης επιδότησης, αποδείξεις οργανισμών κοινής ωφελείας κ.λπ. Στο κτηματολόγιο γίνεται επίσης δεκτή ως αποδεικτικό έγγραφο η πράξη αναγνώρισης των ορίων των όμορων οικοπέδων (όπου οι ιδιοκτήτες των οικοπέδων που γειτνιάζουν αναγνωρίζουν τον πολίτη ως ιδιοκτήτη του διπλανού χώρου). Τέλος, όπως ισχύει γενικώς, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να προσκομίσει ένορκη βεβαίωση (συντάσσεται με δύο μάρτυρες στο ειρηνοδικείο ή στον συμβολαιογράφο).

Αλλα έγγραφα που μπορούν να αξιοποιηθούν στην κατεύθυνση αυτή είναι αποδείξεις καταβολής αμοιβής σε εργολάβο που περιέφραξε το ακίνητο ή ενδεχομένως για άλλες εργασίες, μισθωτήρια που εμφανίζουν ως εκμισθωτή τον δηλούντα ή συμβολαιογραφικό προσύμφωνο μεταβίβασης ακινήτου, στο οποίο βεβαιώνεται η παράδοση της νομής στον εκ του προσυμφώνου δικαιούχο. Να σημειωθεί ότι, προκειμένου να αποτραπούν οι απόπειρες καταπάτησης, από τη στιγμή που θα γίνει η ανάρτηση του κτηματολογικού πίνακα δεν μπορεί να δηλωθεί ένα «αγνώστου ιδιοκτήτη» οικόπεδο με χρησικτησία, παρά μόνον αν αυτό κοινοποιηθεί πρώτα στο ελληνικό Δημόσιο. Επίσης, αν κάποιος κατά την ανάρτηση διαπιστώσει ότι ένας τρίτος προσπαθεί να καρπωθεί την ιδιοκτησία του μέσω χρησικτησίας, μπορεί να υποβάλει ένσταση για να τον σταματήσει. Αν η χρησικτησία κατοχυρωθεί, τότε θα πρέπει να απευθυνθεί στα δικαστήρια, όπως ορίζει ο αστικός κώδικας.